లంకలోకి సూక్ష్మరూపంతో ప్రవేశించిన హనుమంతుడు ఒక గొప్ప బాధ్యతను తన హృదయంలో మోస్తున్నాడు. సముద్రాన్ని దాటడం మహాపరాక్రమం. మైనాకుడు, సురసా, సింహికా, లంకిని వంటి అడ్డంకులను దాటడం అతని బలం, బుద్ధి, ధైర్యం, వినయానికి సాక్ష్యం. కానీ అసలు కార్యం ఇంకా పూర్తికాలేదు. సీతను కనుగొనాలి. ఆమెకు రాముని ఉంగరం చూపాలి. రాముడు ఆమెను వెతుకుతున్నాడని ధైర్యం చెప్పాలి. ఆమె స్థితి తెలుసుకొని తిరిగి వెళ్లాలి. లంకలో ప్రతి చోట రాక్షసులు ఉన్నారు. ప్రతి భవనం కాపలాలతో నిండి ఉంది. రావణుడు మాయావి. సీత ఎక్కడ దాచబడి ఉందో తెలియదు. హనుమంతుడు ఈ విషయాలన్నీ గుర్తుంచుకొని ఎంతో జాగ్రత్తగా ముందుకు సాగాడు. అతని రూపం చిన్నది. కానీ అతని సంకల్పం పర్వతాలకంటే పెద్దది. అతని అడుగులు మెల్లగా ఉన్నాయి. కానీ అతని హృదయం రామకార్యం వైపు వేగంగా పరిగెడుతోంది.
లంక నగరం రాత్రిలో కూడా వెలుగులతో మెరిసింది. బంగారు గోపురాలు చంద్రకాంతిని పట్టుకొని ప్రకాశిస్తున్నాయి. రత్నాలతో అలంకరించిన మందిరాలు కనువిందు చేస్తున్నాయి. విశాల ద్వారాలు, ఎత్తైన ప్రాకారాలు, శస్త్రధారులైన రాక్షసులు, గజసింహరథాలు, వైభవవంతమైన వీధులు — ఇవన్నీ రావణుని సంపదను చూపిస్తున్నాయి. కానీ హనుమంతుని దృష్టి ఈ వైభవంలో చిక్కుకోలేదు. అతను ప్రతి చోట ఒకే ప్రశ్నతో చూశాడు: “ఇక్కడ సీతామాత ఉన్నారా?” నగరం ఎంత బంగారంతో నిండినా, అతని దృష్టికి అది బంధనగృహమే. ఎందుకంటే ఆ నగరంలో రాముని భార్య బలవంతంగా నిర్బంధించబడింది. అధర్మంతో సంపాదించిన లేదా అధర్మానికి సేవ చేసే వైభవం హనుమంతుని మనసును ఆకర్షించలేదు. నిజమైన సేవకుడు లక్ష్యాన్ని మర్చిపోడు.
హనుమంతుడు మొదట లంకలోని భిన్న ప్రాంతాలను పరిశీలించాడు. రాక్షసుల ఇళ్లు, మంత్రుల భవనాలు, సైన్యశాలలు, ఆయుధాగారాలు, తోటలు, నీటివనరులు, రహస్య మార్గాలు — అన్నీ గమనించాడు. ఇది కేవలం సీతాన్వేషణ మాత్రమే కాదు; శత్రునగర పరిశీలన కూడా. భవిష్యత్తులో రాముడు లంకపై దండయాత్ర చేయాల్సి వస్తే ఈ నగర నిర్మాణం, రక్షణ, బలం గురించి సమాచారం ఉపయోగపడుతుంది. హనుమంతుడు దూత మాత్రమే కాదు; తెలివైన గూఢచారి కూడా. అతను ఎక్కడ ఎక్కువ కాపలా ఉందో, ఎక్కడ రాక్షసులు మత్తులో ఉన్నారో, ఎక్కడ రాజభవనం ఉందో, ఎక్కడ ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయో గమనించాడు. కానీ ఇన్ని పరిశీలనల మధ్య అతని అంతరంగం ఒకే దిశలో ఉంది — సీత.
తరువాత హనుమంతుడు రావణుని మహాభవనం వైపు చేరాడు. ఆ భవనం లంకలో అత్యంత వైభవవంతమైనది. దాని గోడలు బంగారంతో మెరిసాయి. ద్వారాలు రత్నాలతో అలంకరించబడ్డాయి. లోపల మృదువైన సంగీత స్వరాలు, మద్యం వాసనలు, సుగంధాలు, పుష్పమాలలు, శయనగృహాలు, భోగసంపదలు కనిపించాయి. రావణుడు శక్తిమంతుడు, సంపన్నుడు, విజేత అని ఆ భవనం గర్వంగా చెప్పినట్లుంది. కానీ హనుమంతుని హృదయం అడిగింది: “ఇంత వైభవం ఉన్న వాడు ఎందుకు ఇతరుని భార్యను అపహరించాడు? సంపదకు నియమం లేకపోతే అది పాపానికి సేవ చేస్తుంది.” రావణుని భవనం బాహ్యంగా ప్రకాశించినా, లోపల అధర్మాన్నే దాచుకుంది. ధర్మం లేని వైభవం చీకటి మీద వేసిన బంగారు వస్త్రము మాత్రమే.
హనుమంతుడు రావణుని అంతఃపురంలోకి సూక్ష్మంగా ప్రవేశించాడు. అక్కడ అనేక రాక్షసస్త్రీలు నిద్రిస్తున్నాయి. కొందరు మదోన్మత్తంగా ఉన్నారు. కొందరు అలంకారాలతో శయనిస్తున్నారు. కొందరు సంగీతమధ్య నిద్రలో ఉన్నారు. వారి మధ్య మండోదరి వంటి సుందరాంగనులు కూడా ఉన్నారు. హనుమంతుడు వారిని పరిశీలించినప్పుడు ఒక క్షణం జాగ్రత్తగా ఆలోచించాడు. “సీతామాత ఇక్కడ ఉన్నారా? రావణుడు ఆమెను తన అంతఃపురంలో ఉంచాడా?” కానీ వెంటనే అతని వివేకం స్పందించింది. సీత రామవియోగంలో ఉంది. ఆమె రావణుని భోగసంపద మధ్య అలంకరించి ఉండదు. ఆమె తన భర్తను స్మరిస్తూ దుఃఖంలో, ఉపవాసంలో, ధర్మనిశ్ఠలో ఉండాలి. భోగంతో మెరిసే రూపం సీతకు సరిపోదు. ఈ ఆలోచన అతనిని తప్పుదారిలో పడకుండా రక్షించింది. దూతకు జ్ఞానం అంటే కేవలం చూడటం కాదు; చూసినదాన్ని సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడం.
హనుమంతుడు కొంతసేపు తనను తానే ప్రశ్నించుకున్నాడు. “నేను ఇక్కడ స్త్రీల అంతఃపురంలోకి వచ్చాను. ఇది నా ధర్మానికి విరుద్ధమా?” వెంటనే అతను తన సంకల్పాన్ని పరిశీలించాడు. తనలో కామదృష్టి లేదు. తనకు ఒకే లక్ష్యం — సీతను కనుగొనడం. ధర్మకార్యానికి అవసరమైన పరిశీలనలో అతని మనస్సు నిర్మలంగా ఉంది. కాబట్టి అతను తనను తాను ధైర్యపరచుకున్నాడు. ఇది హనుమంతుని అంతరంగశుద్ధికి గొప్ప ఉదాహరణ. ఒక కార్యం బాహ్యంగా అనుమానాస్పదంగా కనిపించినా, దాని ఉద్దేశం, మనస్సు స్థితి, ధర్మకారణం ముఖ్యమైనవి. హనుమంతుడు తన మనస్సును పరిశీలించి నిర్మలంగా నిలిచాడు. సేవలో అంతరంగశుద్ధి ఎంత అవసరమో ఇక్కడ తెలుస్తుంది.
రావణుని అంతఃపురంలో సీత కనిపించలేదు. హనుమంతునికి ఒక క్షణం నిరాశ వచ్చింది. “లంక అంతా వెతికాను. ఇక్కడ కూడా లేదు. సీత ఎక్కడ? రావణుడు ఆమెను చంపాడా? దాచేశాడా? నేను తిరిగి వెళ్లి రామునికి ఏమి చెబుతాను?” అని ఆలోచన వచ్చింది. కానీ అతను వెంటనే ధైర్యం కోల్పోలేదు. “ఇంకా తోటలు ఉన్నాయి. రహస్య ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. బంధనస్థలాలు ఉండవచ్చు. సీతామాత ధర్మనిష్ఠురాలు. ఆమెను రావణుడు భోగమందిరంలో కాక, బలవంతంగా ఒంటరిగా నిర్బంధించి ఉండవచ్చు” అని నిర్ణయించాడు. ఈ స్థిరత్వమే హనుమంతుని విజయానికి కారణం. ఒకసారి వెతికిన చోట దొరకలేదని నిస్పృహ చెందకుండా, మరొక అవకాశం ఆలోచించడం కార్యసాధకుని గుణం.
ఈ ఆలోచనల మధ్య అతనికి ఒక అందమైన ఉద్యానవనం కనిపించింది — అశోకవాటిక. ఆ తోట రక్షణతో నిండి ఉంది. అందమైన చెట్లు, పూలు, లతలు, నీటివనరులు, మంటపాలు ఉన్నా, ఆ ప్రదేశంలో ఒక విషాద గంభీరత కనిపించింది. ఎందుకంటే అక్కడే సీత నిర్బంధించబడింది. హనుమంతుడు సూక్ష్మరూపంలో చెట్లపైకి ఎక్కి నిశ్శబ్దంగా పరిశీలించాడు. కొద్దిదూరంలో ఒక శింశుపా వృక్షం క్రింద కూర్చున్న స్త్రీని చూశాడు. ఆమె క్షీణించి ఉంది. అలంకారాలు లేవు. వస్త్రం మసకబారింది. జుట్టు అస్తవ్యస్తంగా ఉంది. ముఖం చంద్రునిలా సహజంగా ప్రకాశించాలి, కానీ దుఃఖం ఆ ప్రకాశాన్ని కప్పేసింది. ఆమె చుట్టూ భయంకరరూపాలైన రాక్షసస్త్రీలు కాపలా కాస్తున్నాయి. ఆమె మాత్రం వాటి మధ్య పద్మంలా, కానీ బాధతో వాడిన పద్మంలా కనిపిస్తోంది. హనుమంతుని హృదయం ఒక్కసారిగా కదిలిపోయింది. “ఇదే సీతామాత కావాలి” అని అతను భావించాడు.
హనుమంతుడు జాగ్రత్తగా ఆమె లక్షణాలను పరిశీలించాడు. రాముడు చెప్పిన సీతా లక్షణాలు గుర్తుకొచ్చాయి. సుగ్రీవుడు చూపిన ఆభరణాలు గుర్తొచ్చాయి. ఆమె చేతిలో, శరీరంలో కొన్ని గుర్తులు లేకపోయినా, పతివ్రతా తేజస్సు స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆమె భోగాన్ని తిరస్కరించిన వ్రతస్థితిలో ఉంది. ఆమె కళ్లలో కన్నీళ్లు, కానీ లోపల విశ్వాసం ఉంది. ఆమె ముఖంలో దుఃఖం, కానీ లోపల ధర్మంలో అచంచలత్వం ఉంది. ఆమె శరీరం బలహీనంగా ఉన్నా, మనస్సు రావణుని ముందు ఒగ్గలేదు. ఈ లక్షణాలన్నీ హనుమంతునికి నిశ్చయం ఇచ్చాయి — “ఇదే రాముని సీత. ఇదే జనకనందిని. ఇదే ప్రపంచం కోసం రాముడు వెతుకుతున్న పవిత్రురాలు.”
సీత ఆ సమయంలో రాముని స్మరిస్తూ విలపిస్తోంది. ఆమె రాక్షసస్త్రీల మధ్య ఉండినా, తన అంతరంగంలో రామపాదాలను పట్టుకుంది. “రామా, మీరు ఎక్కడ ఉన్నారు? లక్ష్మణా, మీరు నన్ను వెతుకుతున్నారా? నా దుఃఖం మీకు ఎప్పుడు తెలుస్తుంది? రావణుడు నన్ను ఇక్కడ బలవంతంగా ఉంచాడు. కానీ నా మనస్సు మీ దగ్గరే ఉంది. నా ప్రాణం మీ దర్శనాన్ని ఆశిస్తూ నిలిచివుంది” అనే భావంతో ఆమె ఉంది. ఆమె ఆహారం తక్కువగా తీసుకుంటోంది. అలంకారాలు వద్దనుకుంటోంది. నేలమీదే కూర్చుంటోంది. పూలతో నిండిన అశోకవాటిక కూడా ఆమెకు శోకవాటికగా మారింది. “అశోక” అంటే శోకాన్ని తొలగించేది. కానీ సీత దుఃఖంలో ఆ పేరు వ్యంగ్యంలా అనిపిస్తుంది. హనుమంతుడు ఆమెను చూసి కళ్లలో కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు. అతను రాముని బాధను గుర్తుచేసుకున్నాడు. ఇప్పుడు ఆ బాధకు మూలమైన సీతా దుఃఖాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూశాడు.
ఆ సమయంలో రావణుడు అశోకవాటికకు వచ్చాడు. అతడు వైభవంతో, గర్వంతో, రాక్షసస్త్రీల సమూహంతో వచ్చాడు. హనుమంతుడు చెట్టు పై నుండి నిశ్శబ్దంగా చూస్తున్నాడు. రావణుడు సీత దగ్గరకు వచ్చి మళ్లీ తన ప్రలోభమాటలు ప్రారంభించాడు. “సీతా, నీవు ఎందుకు ఇలా దుఃఖిస్తున్నావు? రాముడు అడవిలో తిరిగే మానవుడు. అతను నిన్ను ఎలా రక్షించగలడు? లంకలో నాకు అపారమైన సంపద ఉంది. దేవతలు కూడా నన్ను భయపడతారు. నీవు నా మహారాణి అవ్వు. రత్నాలు, రాజ్యం, సుఖాలు, సేవకులు అన్నీ నీకు లభిస్తాయి. నా ప్రేమను అంగీకరించు” అని అతను చెప్పాడు. అతని మాటల్లో మృదుత్వపు ముసుగు ఉన్నా, లోపల కామం, అహంకారం, స్వాధీనదురాశ ఉన్నాయి. అతను సీతను గౌరవించడం లేదు; ఆమెను తన కోరికకు వంగించాలని చూస్తున్నాడు.
సీత రావణుని మాటలను తృణీకరించింది. ఆమె అతని వైపు నేరుగా చూడకుండా, ఒక గడ్డి తుంపరను మధ్యలో ఉంచి మాట్లాడినట్లు ప్రసిద్ధి. ఇది రావణునిపై ఆమెకు ఉన్న అపహాస్యానికి, తన పవిత్రతను కాపాడే దూరానికి ప్రతీక. ఆమె గంభీరంగా అన్నది: “రావణా, నీ మాటలు వృథా. నేను రాముని భార్యను. రాముడు సత్యవంతుడు, మహాశూరుడు, ధర్మాత్ముడు. నీవు ఆయనను తక్కువగా చెప్పడం నీ అజ్ఞానం. నన్ను ప్రలోభాలతో కదిలించలేవు. నీవు నన్ను బలవంతంగా తీసుకువచ్చావు. ఇది నీ పతనానికి కారణం. ఇప్పటికైనా నన్ను రాముని వద్దకు పంపు. లేదంటే రామబాణాలు లంకను దహిస్తాయి. నీవు నీ వంశాన్ని నాశనం చేసుకుంటావు.” సీత మాటల్లో భయం లేదు. ఆమె ఒంటరిగా ఉంది, రాక్షసుల మధ్య ఉంది, శరీరంగా బలహీనంగా ఉంది. కానీ ధర్మంలో ఆమె అజేయురాలు. హనుమంతుడు ఆమె ధైర్యం చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. రాముని భార్యకు తగిన మహోన్నత నిష్ఠ ఇదేనని అతనికి స్పష్టమైంది.
రావణుడు సీత సమాధానంతో మండిపోయాడు. కామం తిరస్కరించబడితే కోపంగా మారుతుంది. అతను ఆమెను బెదిరించాడు. “నీకు నేను సమయం ఇస్తున్నాను. ఈ గడువులో నన్ను అంగీకరించకపోతే నీ ప్రాణం నిలవదు. నా రాక్షసస్త్రీలు నిన్ను భయపెడతారు. నీ హఠం నీకు వినాశనం తెస్తుంది” అనే భావంతో ఘోరంగా మాట్లాడాడు. అతని బెదిరింపులు సీతను కదిలించలేదు. ఆమె రామునిపై నమ్మకంతోనే నిలిచింది. రావణుడు చివరకు రాక్షసస్త్రీలకు ఆజ్ఞాపించాడు: “ఇవளை ఏ విధంగానైనా ఒప్పించండి. భయపెట్టండి. నా మాటకు వంగేలా చేయండి.” అలా చెప్పి కోపంతో వెళ్లిపోయాడు. అతని వెనుక వైభవం ఉన్నా, అది ఓడిపోయిన దురాశ వైభవం. సీతను తన మనస్సులో గెలవలేనని అతని ప్రతి మాట నిరూపిస్తోంది.
రావణుడు వెళ్లిన తరువాత రాక్షసస్త్రీలు సీతను చుట్టుముట్టి భయపెట్టడం ప్రారంభించాయి. కొందరు ఘోరరూపాలతో బెదిరించాయి. కొందరు రావణుని అంగీకరించమని ఒత్తిడి చేశాయి. కొందరు తినేస్తామని, చంపేస్తామని భయపెట్టాయి. కానీ సీత తట్టుకుంది. ఆమె తన ప్రాణం రామునికి అంకితం అని తెలిపింది. రావణునికి వంగడం కన్నా మరణమే మంచిదని భావించింది. ఆమె దుఃఖం పెరిగింది. ఒక దశలో ఆమె తన జీవితం ముగించాలని కూడా ఆలోచించినట్లు భావం. కానీ రాముడి ఆశ, తన భర్త నన్ను తప్పకుండా రక్షిస్తాడనే నమ్మకం ఆమెను నిలబెట్టింది. ఈ సమయంలో త్రిజట అనే రాక్షసస్త్రీ తన స్వప్నాన్ని చెప్పి సీతకు కొంత ధైర్యం ఇచ్చే ఘట్టం ప్రసిద్ధం. ఆమె రామవిజయం, రావణుని పతనం సూచించే స్వప్నం చూసినట్లు చెప్పి రాక్షసస్త్రీలను కూడా భయపెట్టింది. సీతకు ఇది చిన్న ఓదార్పు. చీకటిలో చిన్న దీపం కూడా పెద్ద ఆశగా అనిపిస్తుంది.
హనుమంతుడు చెట్టు మీద దాగి ఈ అన్నీ చూశాడు. అతని హృదయం సీత పట్ల కరుణతో నిండిపోయింది. “సీతామాత నిజంగా మహాపతివ్రత. ఇంత భయంకర పరిస్థితిలోనూ ఆమె రాముని నమ్మకాన్ని విడవలేదు. ఆమెకు వెంటనే ధైర్యం చెప్పాలి. కానీ ఎలా? నేను ఒక్కసారిగా వానరరూపంలో కనిపిస్తే ఆమె భయపడవచ్చు. ఇది రావణుని మాయేమో అనుకోవచ్చు. నేను రాముని దూతనని ఆమె ఎలా నమ్ముతుంది? ముందుగా రాముని కథను మృదువుగా చెప్పాలి. ఆమె మనస్సులో విశ్వాసం కలిగించాలి. తరువాత ఉంగరం చూపాలి” అని ఆలోచించాడు. హనుమంతుని బుద్ధి ఇక్కడ చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. కార్యసిద్ధి కేవలం సమాచారం అందించడం కాదు; సరైన సమయం, సరైన భాష, సరైన రూపం, ఎదుటివారి మనస్థితిని గౌరవించడం అవసరం.
హనుమంతుడు కొంత సమయం వేచి ఉన్నాడు. రావణుడు వెళ్లిపోయాడు. రాక్షసస్త్రీలు కొంత అలసి నిద్రలోకి వెళ్లాయి లేదా దూరంగా నిలిచాయి. సీత ఒంటరిగా దుఃఖంలో కూర్చుంది. ఇప్పుడు ఆమెకు రాముని పేరు వినిపిస్తే అది ఓదార్పు అవుతుంది. హనుమంతుడు చెట్టు మీద నుంచే మృదువుగా రామకథను గానం చేయాలనుకున్నాడు. “దశరథుని కుమారుడు రాముడు, సీతాపహరణం, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవసంధి, వాలి వధ, వానరసేన, సముద్రలంఘనం” — ఇవన్నీ ఆమెకు రామదూత నిజమని నమ్మకం కలిగించే విధంగా చెప్పాలి. అతను ఇంకా దిగలేదు. కానీ అతని హృదయం ఇప్పటికే సీతామాత పాదాలకు నమస్కరిస్తోంది. అతను తన చేతిలో ఉన్న ఉంగరాన్ని స్మరించాడు. “ఇది చూపిన క్షణం ఆమెకు ప్రాణధైర్యం వస్తుంది” అని భావించాడు.
ఈ ఘట్టంలో సీత ధర్మస్థైర్యం అత్యంత ప్రకాశిస్తుంది. ఆమెకు శరీరబలం లేదు. ఆమెకు ఆయుధాలు లేవు. ఆమె చుట్టూ శత్రువులు. అయినా ఆమె ఓడిపోలేదు. ఎందుకంటే ఆమె అంతరంగం రామునిలో నిలిచింది. రావణుడు ఆమెను బంధించాడు, కానీ ఆమె మనస్సును కాదు. ఆమెను భయపెట్టాడు, కానీ ఆమె నిష్ఠను కాదు. ఆమెకు వైభవం చూపించాడు, కానీ ఆమె ప్రేమను కాదు. ఇది పతివ్రతాధర్మ బలం. హనుమంతుడు దీనిని ప్రత్యక్షంగా చూసి రామునికి చెప్పబోయే ముఖ్యమైన సాక్ష్యం పొందాడు — సీత క్షేమంగా ఉంది, దుఃఖంలో ఉంది, కానీ రామునిపై అచంచలంగా ఉంది.
ఇక్కడ రావణుని స్వభావం కూడా పూర్తిగా బయటపడుతుంది. అతనికి రాజ్యం ఉంది, బలం ఉంది, సంపద ఉంది. కానీ అతనికి నియంత్రణ లేదు. సీత అతన్ని తిరస్కరిస్తున్నప్పటికీ, అతను తన దురాశను విడవలేదు. మంచి సలహా వినలేదు. సీత ఇచ్చిన హెచ్చరికను పట్టించుకోలేదు. ఇదే అతని పతనానికి మూలం. ఒక స్త్రీ స్పష్టంగా నిరాకరించిన తరువాత కూడా బలంతో, బెదిరింపుతో, మాయతో ఆమెను ఒప్పించాలని ప్రయత్నించడం ఘోరమైన అధర్మం. రామాయణం దీనిని స్పష్టంగా దోషంగా చూపిస్తుంది. రావణుడు బలవంతుడు కావచ్చు, కానీ తన ఇంద్రియాలను జయించలేకపోయాడు. తన కోరికకు ధర్మం అడ్డొస్తే ధర్మాన్నే విస్మరించాడు. అందుకే అతని మహాసంపద కూడా అతన్ని రక్షించదు.
హనుమంతుని అన్వేషణ ఈ భాగంలో ఒక గొప్ప మానసిక ప్రయాణం కూడా. మొదట లంక వైభవం చూశాడు. తరువాత రావణుని అంతఃపురం చూశాడు. ఒక క్షణం సీత కనిపించక నిరాశ చెందాడు. తరువాత వివేకంతో అశోకవాటికను వెతికాడు. చివరకు సీతను కనుగొన్నాడు. కానీ కనుగొన్న వెంటనే మాట్లాడలేదు; ఆమె స్థితి గమనించాడు, రావణుని ప్రవర్తన చూశాడు, ఆమె ధర్మస్థైర్యం పరీక్షింపబడుతున్న దృశ్యం చూశాడు. దూతకు సమాచారం సరిపోదు; సందర్భబోధ కావాలి. హనుమంతుడు సీతను ఎలా సంప్రదించాలో అత్యంత జాగ్రత్తగా ఆలోచించాడు. అందుకే అతని దూతధర్మం ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది.
ఈ భాగం మనకు ఎన్నో పాఠాలు ఇస్తుంది. మొదట, వైభవం చూసి మోహించకూడదు. లంక బంగారు నగరం అయినా, హనుమంతుని లక్ష్యం సీత. రెండవది, కార్యసాధకుడు తన ఉద్దేశం పవిత్రంగా ఉందో లేదో తనను తానే పరిశీలించాలి. హనుమంతుడు అంతఃపుర దర్శనంలో తన మనస్సును పరిశీలించాడు. మూడవది, లక్ష్యం వెంటనే కనిపించకపోయినా ఆశ విడవకూడదు. అతను అశోకవాటికలో చివరకు సీతను కనుగొన్నాడు. నాలుగవది, సత్యనిష్ఠ శరీరబలం కంటే గొప్పది. సీత రాక్షసుల మధ్య ఒంటరిగా ఉన్నా, రావణునికి లొంగలేదు. ఐదవది, దుష్టుడు ప్రలోభం విఫలమైతే బెదిరింపుకు దిగుతాడు. రావణుడు దీనికి ఉదాహరణ. ఆరోది, సరైన సందేశం చెప్పడానికి సరైన సమయం, సరైన పద్ధతి అవసరం. హనుమంతుడు మాట్లాడటానికి ముందు సీత మనస్థితిని అర్థం చేసుకున్నాడు.
ఇలా హనుమంతుడు లంకలో గుప్తంగా ప్రవేశించి, నగర వైభవాన్ని పరిశీలిస్తూ సీతను వెతికాడు. రావణుని మహాభవనం, అంతఃపురం చూసినా, సీత అక్కడ లేదని వివేకంతో గ్రహించాడు. చివరకు అశోకవాటికలో శింశుపా వృక్షం క్రింద కూర్చున్న దుఃఖభరిత సీతను దర్శించాడు. ఆమె క్షీణించి ఉన్నా, రామునిపై అచంచల విశ్వాసంతో నిలిచింది. రావణుడు వచ్చి ప్రలోభాలు పెట్టి, బెదిరించి, గడువు పెట్టి వెళ్లిపోయాడు. సీత అతన్ని ధిక్కరించి, రాముని శౌర్యాన్ని గుర్తుచేసింది. రాక్షసస్త్రీలు ఆమెను భయపెట్టినా, ఆమె తన పతివ్రతాధర్మంలో నిలిచింది. హనుమంతుడు ఈ అన్నీ చూసి ఆమెను ధైర్యపరచడానికి సరైన సమయం కోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు. తదుపరి భాగంలో హనుమంతుడు సీతకు రామకథను మృదువుగా వినిపించడం, రాముని ఉంగరం చూపించడం, సీతకు కలిగిన ఆశ, చూడామణి ప్రసాదం మరియు హనుమంతుని లంకలో తదుపరి కార్యం గురించి తెలుసుకుందాం.
1 thought on “రామాయణం – Part 73: లంకలో హనుమంతుని అన్వేషణ – రావణుని అంతఃపుర దర్శనం, అశోకవాటికలో సీత దర్శనం, ఆమె దుఃఖస్థితి మరియు రావణుని బెదిరింపులు”