గణేశ పురాణం గణపతిసంప్రదాయంలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఉపపురాణాలలో ఒకటి. ఇది శ్రీగణేశుని కేవలం విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడిగా మాత్రమే కాకుండా, పరబ్రహ్మస్వరూపుడిగా, జ్ఞానమూర్తిగా, భక్తులను రక్షించే కరుణామూర్తిగా, యుగయుగాల్లో అవతరించి ధర్మాన్ని కాపాడే మహాదేవుడిగా ప్రతిపాదిస్తుంది. ఈ గ్రంథం ప్రధానంగా రెండు పెద్ద భాగాలుగా చెప్పబడుతుంది: ఉపాసనాఖండం మరియు క్రీడాఖండం. ఉపాసనాఖండం భక్తి, ధ్యానం, పూజ, తత్త్వబోధ వంటి అంశాలను ప్రధానంగా చెబుతుంది; క్రీడాఖండం గణేశుని దివ్యలీలలు, అవతారాలు, ధర్మరక్షణ కథలను వివరిస్తుంది. సాధారణంగా ఉపాసనాఖండం 92 అధ్యాయాలు, క్రీడాఖండం 155 అధ్యాయాలు కలిగి ఉందని ఆధునిక పరిశోధనసూచనలు పేర్కొంటాయి.
గణేశ పురాణం మనకు మొదట నేర్పేది “ఆరంభం పవిత్రంగా ఉండాలి” అనే సత్యం. ఏ పని మొదలుపెట్టినా గణేశుని స్మరించడం భారతీయ సంస్కృతిలో చాలా ప్రసిద్ధమైన ఆచారం. విద్య ప్రారంభం, వివాహం, యజ్ఞం, యాత్ర, కొత్త ఇల్లు, కొత్త వ్యాపారం, పుస్తకరచన, కళారంభం — ఏదైనా మొదలుపెట్టే ముందు వినాయకుని ప్రార్థిస్తారు. దీని అర్థం కేవలం బయట ఉన్న అడ్డంకులు తొలగాలని కాదు; లోపల ఉన్న అడ్డంకులు తొలగాలని కూడా. మనలోని తొందరపాటు, అహంకారం, భయం, అలసత్వం, అస్థిరత, అవివేకం, అనుమానం — ఇవే నిజమైన విఘ్నాలు. బయట దారి సాఫీగా ఉన్నా, మనసు గందరగోళంగా ఉంటే పని నిలబడదు. గణేశభక్తి మనలో శుభారంభానికి కావలసిన స్పష్టతను, వినయాన్ని, స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది.
గణేశుని రూపమే ఒక గొప్ప తత్త్వబోధ. ఆయనకు ఏనుగు తల, పెద్ద చెవులు, చిన్న కళ్లు, వక్రమైన తొండం, పెద్ద పొట్ట, ఒక దంతం, ఎలుక వాహనం. ఈ రూపం పిల్లలకు ముద్దుగా కనిపిస్తుంది; జ్ఞానులకు లోతైన ఉపనిషత్తులా కనిపిస్తుంది. ఏనుగు తల విశాలబుద్ధిని సూచిస్తుంది. పెద్ద చెవులు ఎక్కువ వినాలని చెబుతాయి. చిన్న కళ్లు ఏకాగ్రతకు ప్రతీక. వక్రతుండం క్లిష్టమైన పరిస్థితుల్లో సరైన మార్గాన్ని కనుగొనే సామర్థ్యం. పెద్ద పొట్ట జీవనానుభవాలను జీర్ణించుకునే విశాలత. ఒక దంతం సత్యాన్ని నిలబెట్టడానికి అసంపూర్ణతను కూడా అంగీకరించే జ్ఞానం. ఎలుక వాహనం మన కోరికల చురుకుదనానికి ప్రతీక. చిన్న ఎలుక పెద్ద గణేశుని వాహనం కావడం అంటే కోరికలు మనల్ని నడపకూడదు; మన జ్ఞానం కోరికలను నియంత్రించాలి.
గణేశ పురాణంలో గణపతిని సగుణరూపంలోనూ, నిర్గుణ పరబ్రహ్మరూపంలోనూ ఆరాధించే భావం కనిపిస్తుంది. ఉపాసనాఖండం గణేశుని భక్తిపూజలో మూర్తిరూపంగా దర్శించవచ్చని, అదే సమయంలో వేదాంతదృష్టిలో పరమాత్మస్వరూపంగా ధ్యానించవచ్చని వివరిస్తుందని సంక్షిప్తసూచనలు చెబుతాయి. ఇది చాలా గొప్ప సమన్వయం. చిన్నవాడు గణేశుని మోదకాలు ఇష్టపడే దేవుడిగా ప్రేమించవచ్చు. గృహస్థుడు విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడిగా ప్రార్థించవచ్చు. సాధకుడు గణపతిని మూలాధారశక్తిగా, అంతరంగస్థిరత్వంగా ధ్యానించవచ్చు. జ్ఞాని ఆయనను ఆత్మస్వరూపమైన పరబ్రహ్మగా దర్శించవచ్చు. భక్తుడి స్థాయి ఏదైనా, గణేశుడు అతనికి తగిన రూపంలో చేరువవుతాడు.
గణేశుని జన్మకథ పురాణసంప్రదాయంలో అనేక రూపాలలో చెప్పబడుతుంది. ప్రసిద్ధమైన కథలో పార్వతీదేవి తన శరీరంలోని పవిత్రతతో బాలుడిని సృష్టించి, తన గృహద్వారాన్ని కాపాడమని ఆజ్ఞాపిస్తుంది. శివుడు వచ్చి లోపలికి వెళ్లాలనుకున్నప్పుడు ఆ బాలుడు తల్లి ఆజ్ఞను పాటిస్తూ అడ్డుకుంటాడు. చివరకు ఘర్షణలో అతని తల వేరవుతుంది. పార్వతీదేవి దుఃఖంతో జగత్తే కదిలిపోతుంది. తరువాత శివుడు ఏనుగు తలను అమర్చి బాలుడిని జీవింపజేసి, గణాధిపత్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఈ కథలో తల్లి శక్తి, ఆజ్ఞాపాలన, ధర్మసంకటము, పరివర్తన, దైవకృప అన్నీ కలిసివున్నాయి. గణేశుడు తల్లి ఆజ్ఞకు నిబద్ధుడైన బాలుడు; తరువాత శివకృపతో సమస్తగణాల నాయకుడైన దేవుడు.
ఈ జన్మకథ మనకు చెప్పే పాఠం ఎంతో లోతైనది. మొదట, శక్తి నుంచి జ్ఞానం పుడుతుంది. పార్వతీదేవి సృష్టించిన బాలుడు గణేశుడు. అంటే జీవనశక్తి సరైన దిశలో ఉంటే వివేకం పుడుతుంది. రెండవది, ఆజ్ఞాపాలన గొప్పది కానీ దానిలో వివేకం కూడా అవసరం. మూడవది, జీవితంలో విరామం లేదా బాధ వచ్చినా అది అంతిమం కాకపోవచ్చు; దైవకృప దానిని కొత్త రూపంలోకి మార్చగలదు. గణేశుని ఏనుగు తల మనకు గుర్తు చేస్తుంది: మన పాత అహంకారతల తొలగి, విశాలమైన జ్ఞానతల రావాలి. జీవితంలో వచ్చిన దెబ్బలు కొన్నిసార్లు మనల్ని నాశనం చేయవు; కొత్త అవగాహనకు పుట్టుక ఇస్తాయి.
గణేశ పురాణంలో గణేశుని అవతారాల భావం కూడా ముఖ్యమైనది. క్రీడాఖండంలో గణేశుడు యుగయుగాల్లో భిన్నరూపాల్లో అవతరించి ధర్మాన్ని రక్షిస్తాడని చెప్పబడుతుంది. కొన్ని సంక్షిప్తసూచనల ప్రకారం సత్యయుగంలో వినాయకుడు, త్రేతాయుగంలో మయూరేశ్వరుడు, ద్వాపరయుగంలో గజాననుడు, కలియుగంలో ధూమ్రకేతువు అనే రూపాలుగా ఆయన చెప్పబడతాడు. ఆయా యుగాలకు తగిన రూపం, వాహనం, ఆయుధం, కార్యం ఉంటాయి. దీని లోతైన భావం ఏమిటంటే, దైవం కాలానుగుణంగా భక్తులకు చేరువవుతుంది. యుగాలు మారుతాయి, సమస్యలు మారుతాయి, కానీ దైవజ్ఞానం మారదు. గణేశుడు ప్రతి కాలంలో అజ్ఞానాన్ని తొలగించి ధర్మదారి చూపే దేవుడిగా నిలుస్తాడు.
మయూరేశ్వర రూపం గణేశుని మహిమలో ప్రత్యేకమైనది. మయూరం అంటే నెమలి. ఈ రూపంలో గణపతి అహంకారాసురత్వాన్ని జయించే దివ్యశక్తిగా కనిపిస్తాడు. నెమలి విషపామును జయించే సామర్థ్యానికి ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. అలాగే మయూరేశ్వరుడు మనలోని విషపూరితమైన భావాలను — అసూయ, దర్పం, దురాశ, ద్వేషం — జయించడానికి సహాయపడతాడు. గజానన రూపం విశాలజ్ఞానాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. ధూమ్రకేతువు రూపం కలియుగంలోని అయోమయం, మలినం, ధూమ్రస్థితి మధ్య ధర్మాన్ని నిలబెట్టే శక్తి. ఈ అవతారాలన్నీ మనకు చెబుతున్నది ఒకటే: కాలం ఎంత కష్టమైనా, మనసు ఎంత మలినమైనా, గణేశస్మరణ ద్వారా వివేకదీపం వెలిగించవచ్చు.
గణేశ పురాణంలో గణేశగీత అనే భాగం కూడా ప్రసిద్ధి. క్రీడాఖండంలోని కొంత భాగం గణేశగీతగా చెప్పబడుతూ, కర్మయోగం, జ్ఞానయోగం, భక్తియోగం వంటి అంశాలను గణేశుని దైవబోధగా వివరిస్తుంది. ఇది భగవద్గీతను స్మరింపజేసే శైలిలో ఉందని పండితులు సూచిస్తారు, అయితే గణేశుడే దైవబోధకుడిగా నిలుస్తాడు. గణేశగీత భావం మనకు చాలా ఆచరణాత్మకమైనది. పని చేయకుండా ఫలం కోరడం తప్పు. పని చేస్తూ ఫలంపై బంధనంగా పడటం కూడా బాధకు కారణం. జ్ఞానం లేకుండా పని అంధక్రియ. భక్తి లేకుండా జ్ఞానం పొడిబారిన పాండిత్యం. కర్మ, జ్ఞానం, భక్తి — ఈ మూడు సమన్వయంగా ఉన్నప్పుడు జీవితం సాఫల్యమవుతుంది.
గణేశ పురాణపు ఉపాసనామార్గంలో పూజకు సులభత ఉంది. గణేశునికి దూర్వ గడ్డి, మోదకం, ఎర్ర పువ్వులు, కొబ్బరి, దీపం, గంధం, అక్షతలు సమర్పించడం ప్రసిద్ధం. కానీ పూజలోని అంతరార్థం మరిచిపోకూడదు. దూర్వ చిన్నది, మృదువైనది, వినయానికి ప్రతీక. మోదకం లోపల తీపి నిండినదిగా ఉంటుంది; నిజమైన జ్ఞానం లోపల ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. కొబ్బరి గట్టి పైపొరను పగలగొట్టి లోపలి శుద్ధిని సమర్పించడం లాంటిది; మన అహంకారపు పైపొర పగలాలి. దీపం జ్ఞానవెలుగు. గంధం మన జీవితానికి శాంతి సుగంధం రావాలని సూచిస్తుంది. గణేశపూజ చిన్నదైనా, భావంతో చేస్తే అది మనసును శుభ్రపరుస్తుంది.
గణేశచతుర్థి ఈ పురాణభావాన్ని ప్రజాజీవితంలోకి తీసుకొచ్చిన గొప్ప పండుగ. మట్టితో గణేశమూర్తిని తయారు చేసి, భక్తితో ఆరాధించి, తరువాత నీటిలో విమోచించడం ఒక లోతైన పాఠం. మట్టి నుంచి రూపం వస్తుంది; రూపం పూజింపబడుతుంది; చివరికి రూపం తిరిగి ప్రకృతిలో లీనమవుతుంది. మన శరీరం కూడా భూమినుంచి వచ్చినదే; కొంతకాలం పేరు, రూపం, సంబంధాలతో ఉంటుంది; చివరకు భూమిలోనే కలుస్తుంది. కాబట్టి గణేశచతుర్థి మనకు భక్తిని మాత్రమే కాదు, నశ్వరత్వాన్ని, ప్రకృతిసంబంధాన్ని, సమర్పణను కూడా నేర్పుతుంది. మూర్తిని నిమజ్జనం చేస్తూ గణేశుడు వెళ్లిపోలేదు; మన హృదయంలోని వివేకంగా నిలవాలి.
గణేశుడు విఘ్నేశ్వరుడు. కానీ విఘ్నం అంటే ఎప్పుడూ చెడు కాదు. కొన్నిసార్లు విఘ్నం మన తప్పుదారిని ఆపే దైవహెచ్చరిక. మనం అహంకారంతో పరుగెడుతున్నప్పుడు ఒక ఆటంకం వస్తుంది. ఆ సమయంలో కోపపడకుండా ఆలోచిస్తే దాని వెనుక పాఠం కనిపిస్తుంది. ఒక పని నిలిచిపోవడం మనకు సహనం నేర్పవచ్చు. ఒక విఫలం మనకు సిద్ధత అవసరమని చూపవచ్చు. ఒక నిరాకరణ మనకు మరొక మంచి మార్గాన్ని తెరవవచ్చు. గణేశుడు విఘ్నాలను తొలగిస్తాడు; అదే సమయంలో అవసరమైన విఘ్నాలను పెట్టి మనల్ని రక్షిస్తాడని కూడా భక్తి భావం చెబుతుంది. కాబట్టి గణేశుని ప్రార్థన ఇలా ఉండాలి: “ప్రభూ, నా ధర్మమార్గంలోని అడ్డంకులు తొలగించు; అధర్మమార్గంలో నేను వెళ్లకుండా నిలిపివేయు.”
గణేశ పురాణం జ్ఞానానికి విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది. గణపతి బుద్ధి, సిద్ధి, రిద్ధి ప్రసాదకుడు. బుద్ధి అంటే కేవలం తెలివి కాదు; సరైనదాన్ని గుర్తించే వివేకం. తెలివి ఉన్నవాడు మోసం చేయగలడు; వివేకం ఉన్నవాడు మోసం చేయడు. తెలివి లాభం కోసం ఉపయోగపడవచ్చు; వివేకం ధర్మం కోసం నిలుస్తుంది. గణేశభక్తుడు తన బుద్ధిని పవిత్రం చేసుకోవాలి. చదువు, వృత్తి, వ్యాపారం, కళ, విజ్ఞానం — ఇవన్నీ గణేశుని ఆశీర్వాదంగా భావించి, వాటిని లోకహితానికి ఉపయోగించాలి. ప్రతిభ అహంకారానికి ఆహారం కాకూడదు; సేవకు సాధనం కావాలి.
గణేశుని ఒకదంతత్వం మహాభారతరచన కథతో కూడా సంబంధించబడుతుంది. వ్యాసమహర్షి మహాభారతాన్ని చెప్పగా గణేశుడు లేఖకుడిగా వ్రాసాడని ప్రసిద్ధకథ. వ్రాయడానికి కలం విరిగినప్పుడు తన దంతాన్ని విరిచి కలంగా ఉపయోగించాడని చెబుతారు. ఈ కథలో జ్ఞానసేవ కోసం త్యాగం అనే గొప్ప పాఠం ఉంది. మహత్తరమైన పనికి కొంత త్యాగం అవసరం. గణేశుడు తన దంతాన్ని త్యజించి జ్ఞానప్రవాహాన్ని నిలిపిపెట్టలేదు. మన జీవితంలో కూడా మంచి పని మధ్యలో చిన్న అసౌకర్యం వస్తే వదిలేయకూడదు. విద్య కోసం శ్రమ, సేవ కోసం సమయం, ధర్మం కోసం ధైర్యం, కుటుంబం కోసం సహనం — ఇవన్నీ అవసరమైన త్యాగాలు. ఒక దంతం కోల్పోయిన గణేశుడు అసంపూర్ణంగా కనిపించడు; త్యాగంతో మరింత సంపూర్ణుడవుతాడు.
గణేశ పురాణంలో భక్తికి సమానత్వభావం ఉంది. గణేశుడు పిల్లలకూ దగ్గర, పండితులకూ దగ్గర. ధనవంతుడి ఇంట్లోనూ పూజింపబడుతాడు, పేదవాడి చిన్న గుడిసెలోనూ పూజింపబడుతాడు. విద్యార్థి పరీక్షకు ముందు గణేశుని పిలుస్తాడు; కార్మికుడు పని మొదలు పెట్టే ముందు పిలుస్తాడు; కళాకారుడు వేదికపైకి వెళ్లే ముందు పిలుస్తాడు; వ్యాపారి కొత్త లెక్కలు మొదలుపెట్టే ముందు పిలుస్తాడు. ఈ విశాలప్రియత గణేశుని ప్రజల దేవుడిగా నిలబెడుతుంది. ఆయనకు పెద్ద యజ్ఞాలకన్నా నిజమైన హృదయం ముఖ్యమని భక్తిసంప్రదాయం చెబుతుంది. చిన్న దూర్వదళం కూడా ప్రేమతో సమర్పిస్తే మహానైవేద్యం.
గణేశభక్తిలో గురుత్వం కూడా ఉంది. గణేశుడు మొదటి గురువు లాంటివాడు. ఏ విద్య ప్రారంభమయినా “శ్రీగణేశాయ నమః” అని మొదలుపెట్టడం అంటే జ్ఞానద్వారాన్ని వినయంతో తెరవడం. నేర్చుకునే వ్యక్తికి మూడు గుణాలు కావాలి: వినడం, ఆలోచించడం, ఆచరించడం. గణేశుని పెద్ద చెవులు వినడాన్ని నేర్పుతాయి. చిన్న కళ్లూ ఏకాగ్రతను నేర్పుతాయి. పెద్ద తల ఆలోచనను నేర్పుతుంది. ఎలుకపై అధికారం ఆచరణలో కోరికల నియంత్రణను నేర్పుతుంది. విద్యార్థి ఈ గుణాలను అలవాటు చేసుకుంటే అతని చదువు పూజగా మారుతుంది. గురువు ఇచ్చిన జ్ఞానాన్ని వినయంతో స్వీకరించి, జీవితంలో ఉపయోగించడం గణేశారాధనే.
గణేశ పురాణపు ధర్మబోధలో కుటుంబజీవితానికి కూడా గొప్ప పాఠం ఉంది. గణేశుడు శివపార్వతుల కుమారుడు. ఆయన కథ తల్లి ప్రేమ, తండ్రి కృప, కుటుంబసమన్వయం, సోదరభావం, నాయకత్వం అన్నీ చూపిస్తుంది. ఒక కుటుంబంలో జ్ఞానం ఉండాలి, ప్రేమ ఉండాలి, క్రమం ఉండాలి, వినయం ఉండాలి. పిల్లల్ని చదువులో ముందుకు నడిపించడమే కాదు; వినయం, వినడం, సహనం, దానం, ప్రకృతిగౌరవం కూడా నేర్పాలి. ఇంట్లో గణేశపూజ చేస్తూ పెద్దలతో కఠినంగా మాట్లాడితే భక్తి పూర్తి కాదు. గణేశుడు విఘ్నాలను తొలగించాలంటే ఇంట్లోని విఘ్నాలైన అహంకారం, కోపం, అసూయ, మాటకఠినత్వం తగ్గాలి.
గణేశ పురాణం ఆధునిక జీవితంలో చాలా ప్రాసంగికం. ఈ రోజుల్లో ప్రతి మనిషి ఎన్నో పనులు ప్రారంభిస్తాడు, కానీ పూర్తి చేయలేకపోతాడు. కారణం చాలాసార్లు బయట కాదు; లోపల. ఏకాగ్రత తక్కువ, భయం ఎక్కువ, పోలికలు ఎక్కువ, ఆత్మవిశ్వాసం తక్కువ, అలవాట్లలో క్రమం లేదు. గణేశభక్తి మనకు పని మొదలు పెట్టే ముందు మనసును సిద్ధం చేసుకోవడం నేర్పుతుంది. లక్ష్యం స్పష్టంగా పెట్టుకోవాలి. అహంకారాన్ని తగ్గించాలి. సరైన ప్రణాళికతో ముందుకెళ్లాలి. మధ్యలో విఘ్నం వచ్చినప్పుడు గందరగోళపడకుండా వివేకంతో ఎదుర్కోవాలి. ఫలితం వచ్చిన తర్వాత గర్వించకుండా కృతజ్ఞతతో ఉండాలి. ఇదే గణేశ పురాణం ఆధునిక జీవనశాస్త్రం.
ప్రకృతితో గణేశపూజకు సంబంధం కూడా గమనించాలి. మట్టి గణపతి, ఆకులు, పూలు, దూర్వ, నీరు — ఇవన్నీ ప్రకృతినుంచి వస్తాయి. గణేశుని పూజించి ప్రకృతిని కాలుష్యపరచడం విరుద్ధం. పర్యావరణహితమైన పూజావిధానాలు, మట్టి విగ్రహాలు, నీటి సంరక్షణ, ఆహారం వృథా చేయకపోవడం, జంతువులపట్ల కరుణ, చెట్లను కాపాడడం — ఇవన్నీ గణేశభక్తికి అనుకూలం. ఎలుక వాహనం చిన్న జీవులూ దైవవ్యవస్థలో భాగమని గుర్తు చేస్తుంది. గణేశుడు పెద్దవాడైనా చిన్న జీవిని వాహనంగా గౌరవిస్తాడు. ఇది మనకు బోధిస్తుంది: పరిమాణం చూసి ఎవ్వరినీ తక్కువగా చూడకూడదు.
గణేశ పురాణం చివరగా మోక్షదృష్టినీ ఇస్తుంది. గణేశుడు విఘ్నాలను తొలగిస్తాడని మనం సాధారణంగా లౌకికవిజయాల కోసం ప్రార్థిస్తాం. కానీ అతిపెద్ద విఘ్నం అజ్ఞానం. “నేనే శరీరం”, “ఇది నాది”, “నా విజయం, నా పేరు, నా సంపదే అంతా” అనే అవిద్య మనల్ని బంధిస్తుంది. గణేశుడు ఈ అవిద్యను తొలగించే జ్ఞానదేవుడు. ఆయన పరబ్రహ్మస్వరూపంగా ధ్యానించబడినప్పుడు భక్తుడు లోపలికి తిరుగుతాడు. బయట పనులు కొనసాగుతాయి, కానీ లోపల సమర్పణ పెరుగుతుంది. కోరికలు ఉంటాయి, కానీ వాటిపై అధికారం పెరుగుతుంది. బాధలు వస్తాయి, కానీ మనసు పూర్తిగా కూలిపోదు. ఇదే గణేశుని నిజమైన అనుగ్రహం.
చివరగా, గణేశ పురాణం మనకు ఇచ్చే ప్రధాన సందేశం ఇలా చెప్పవచ్చు: ప్రతి ఆరంభాన్ని వినయంతో ప్రారంభించు. ప్రతి విఘ్నాన్ని జ్ఞానంతో చూడు. ప్రతి విజయాన్ని కృతజ్ఞతతో స్వీకరించు. బుద్ధిని ధర్మానికి ఉపయోగించు. కోరికలను నియంత్రించు. పెద్ద చెవుల్లా విను, చిన్న కళ్లలా ఏకాగ్రత పెట్టు, పెద్ద పొట్టలా అనుభవాలను జీర్ణించుకో, ఒక దంతంలా సత్యంలో నిలబడు. గణేశుని పూజించాలంటే మోదకాలు పెట్టడం మంచిదే; కానీ మనసులోని చేదును తీపిగా మార్చుకోవడం ఇంకా గొప్పది. దూర్వ సమర్పించడం పవిత్రమే; కానీ వినయాన్ని పెంచుకోవడం ఇంకా పవిత్రం. కొబ్బరి పగలగొట్టడం ఆచారం; కానీ అహంకారపు గట్టి పొర పగలగొట్టడం ఆధ్యాత్మికసారం.
గణేశ పురాణం అందరికీ దగ్గరగా ఉండే భక్తిని, లోతైన వేదాంతాన్ని, సులభమైన పూజను, గొప్ప జీవనబోధను కలిపిన పవిత్ర ఉపపురాణం. గణేశుడు చిన్న పిల్లల నవ్వులోనూ ఉన్నాడు, విద్యార్థి ప్రార్థనలోనూ ఉన్నాడు, కళాకారుని ఆరంభంలోనూ ఉన్నాడు, గృహస్థుడి గడపలోనూ ఉన్నాడు, సాధకుని ధ్యానంలోనూ ఉన్నాడు. ఆయనను నిజంగా ఆరాధించినవాడికి బయట విఘ్నాలు తగ్గడమే కాదు; లోపల అజ్ఞానం, భయం, అహంకారం, అస్థిరత కూడా తగ్గుతాయి. అప్పుడు జీవితం శుభారంభాల సమాహారంగా మారుతుంది. ఇదే గణేశ పురాణం ఇచ్చే శాశ్వతమైన, మంగళకరమైన, అందరికీ అర్థమయ్యే మహత్తర సందేశం.
