జనస్థాన మహాయుద్ధం ముగిసిన తరువాత దండకారణ్యంలో ఒక విచిత్రమైన నిశ్శబ్దం ఏర్పడింది. కొద్ది క్షణాల క్రితం వరకు భూమిని కంపించిన రాక్షససేన గర్జనలు వినిపించాయి. దూషణుడు, త్రిశిరుడు, ఖరుడు యుద్ధరంగాన్ని అగ్నిలా కమ్మేశారు. పద్నాలుగు వేల రాక్షసులు రాముని చుట్టూ చీకటి మేఘంలా చేరారు. కానీ రామబాణాల ముందు ఆ చీకటి నిలవలేకపోయింది. యుద్ధం ముగిసేసరికి జనస్థానం రాక్షసశక్తి కూలిపోయింది. దూషణుడు నేలరాలాడు. త్రిశిరుడి గర్వం ఛేదించబడింది. ఖరుడు రామబాణంతో పతనమయ్యాడు. రాక్షససేన రక్తసముద్రంగా మారింది. దండకారణ్యంలో ఎన్నాళ్లుగానో భయంతో జీవించిన మునులకు ఇది ధర్మవిజయం. కానీ శూర్పణఖకు ఇది మరొక భయంకర అవమానం. ఆమె కోపంతో తెచ్చిన సైన్యం అంతా ఆమె కళ్ల ముందే నశించింది. తన ప్రతీకారం తీరలేదు; పైగా తన వంశానికి చెందిన గొప్ప బలగం నాశనమైంది. ఇప్పుడు ఆమె ముందున్న మార్గం ఒకటే — లంకకు వెళ్లి రావణుని రెచ్చగొట్టడం.
శూర్పణఖ మనస్సులో పశ్చాత్తాపం లేదు. ఒక సత్యం ఆమెకు స్పష్టంగా కనబడాలి — తన మోహమే ఈ వినాశానికి మూలం. రాముడు తనను తిరస్కరించినప్పుడు ఆమె ఆగి ఉంటే, సీతపై దాడి చేయకపోతే, ఖరుని రెచ్చగొట్టకపోతే, ఈ రాక్షససేన నశించేది కాదు. కానీ అధర్మచిత్తం తన తప్పును చూడదు. అది ఎప్పుడూ బాధ్యతను బయటివారిపై నెడుతుంది. శూర్పణఖకు తన తప్పు కనిపించలేదు. ఆమెకు కనిపించింది రాముడు తనను అవమానించాడు, లక్ష్మణుడు తన రూపాన్ని వికృతం చేశాడు, ఖరుడు చనిపోయాడు, తన ప్రతీకారం ఇంకా తీరలేదు. ఈ ఆలోచనలతో ఆమె మరింత క్రూరమైంది. ఇప్పుడు ఖరుని బలం సరిపోలేదు. దండకారణ్య రాక్షసులు సరిపోలేదు. రావణుడే రావాలి. లంకాధిపతి, దశముఖుడు, మహాబలవంతుడు, దేవతలను జయించినవాడు, అహంకారంలో మునిగినవాడు — అతడే రామునిపై దాడి చేయాలి అని ఆమె నిర్ణయించింది.
లంక వైపు ఆమె ప్రయాణం కేవలం పరుగు కాదు; అది రామాయణంలో మహాయుద్ధానికి దారి తీసే దుష్టసందేశ యాత్ర. శూర్పణఖ ఇప్పుడు ఒక వార్త మోస్తోంది. ఆ వార్తలో మూడు భాగాలు ఉన్నాయి. మొదట, ఖరదూషణుల మరణం. రెండవది, రాముని అద్భుత శౌర్యం. మూడవది, సీతాసౌందర్యం. రావణుణ్ణి కేవలం ఖరుని మరణవార్తతో రెచ్చగొడితే అతడు కోపంతో స్పందించవచ్చు. కానీ రావణుని లోతైన దౌర్బల్యం ఏమిటో శూర్పణఖకు తెలుసు — అతని అహంకారం మరియు కామం. కాబట్టి ఆమె రాముని శౌర్యాన్ని చెప్పి అతని గర్వాన్ని గాయపరచాలి. సీతాసౌందర్యాన్ని చెప్పి అతని కామాన్ని రగిలించాలి. ఖరుని మరణాన్ని చెప్పి అతని ప్రతీకారాన్ని మేల్కొలపాలి. ఈ మూడు అగ్నులు కలిస్తే రావణుడు నిశ్చలంగా ఉండడు. శూర్పణఖకు కావలసింది అదే.
లంక నగరం వైభవంతో నిండినది. సముద్రం మధ్యలో ఉన్న ఆ మహానగరం బంగారు ప్రాకారాలతో, ఎత్తైన గోపురాలతో, రాక్షసబలంతో ప్రకాశిస్తోంది. రావణుడు అక్కడ మహారాజుగా పాలిస్తున్నాడు. అతని సభలో రాక్షసవీరులు, మంత్రులు, యోధులు, సంగీతం, వైభవం, భోగాలు అన్నీ ఉన్నాయి. అతడు వేదవిద్య తెలిసినవాడు, శివభక్తుడు, పరాక్రమశాలి, కానీ అదే సమయంలో అహంకారం, కామం, అధర్మం చేత ఆవరించబడినవాడు. జ్ఞానం ఉన్నా నియమం లేకపోతే అది వినాశనానికి దారి తీస్తుంది. శక్తి ఉన్నా వినయం లేకపోతే అది తన యజమానినే దహిస్తుంది. రావణుడు ఈ రెండు ప్రమాదాల ప్రతీక. అతడు బలవంతుడు. కానీ తన ఇంద్రియాలను జయించలేకపోయాడు. అందుకే శూర్పణఖ చెప్పబోయే మాటలు అతనిలోని బలహీనతను తాకబోతున్నాయి.
శూర్పణఖ లంకలోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఆమె రూపం చూసి రాక్షసులు దిగ్భ్రాంతి చెందారు. రావణుడి చెల్లెలు, గర్వంతో తిరిగే రాక్షసి, ఇప్పుడు ముక్కు చెవులు కోయబడి, ముఖం వికృతమై, రక్తపు జ్ఞాపకాలతో సభలోకి రావడం ఒక గొప్ప అవమానం. ఆమె నేరుగా రావణుని సమక్షానికి వెళ్లింది. రావణుడు ఆమె స్థితిని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. కోపం కూడా కలిగింది. అతడు గర్జిస్తూ అడిగాడు: “నీకు ఈ దుస్థితి ఎవరు కలిగించారు? ఎవరు నీ ముక్కు చెవులు కోశారు? లంకాధిపతి రావణుడి చెల్లెలిని అవమానించడానికి ఎవరు ధైర్యం చేశారు? దేవతలారా? దానవులారా? గంధర్వులారా? లేక మరెవరో?” ఈ ప్రశ్నల్లో అతని సోదరిపట్ల బాధ ఉన్నా, దాని కంటే ఎక్కువగా తన గర్వానికి తగిలిన దెబ్బ ఉంది. రావణుడు తన వంశానికి జరిగిన అవమానాన్ని తన అధికారానికి సవాలుగా తీసుకున్నాడు.
శూర్పణఖ ఇదే క్షణాన్ని ఎదురు చూసింది. ఆమె తన మాటలను జాగ్రత్తగా అల్లడం ప్రారంభించింది. ముందుగా రావణుడి రాజసౌఖ్యాన్ని గాయపరిచింది. “అన్నా, నీవు ఇక్కడ లంకలో భోగాల్లో మునిగిపోయి ఉన్నావు. నీ రాజ్యం ఎంత వైభవంగా ఉందో చూసుకుంటూ ఉన్నావు. కానీ దండకారణ్యంలో నీ రాక్షసబలం నశించింది. ఖరుడు చనిపోయాడు. దూషణుడు చనిపోయాడు. త్రిశిరుడు చనిపోయాడు. పద్నాలుగు వేల రాక్షసులు ఒక్క రాముడి చేతిలో నేలరాలారు. నీవు లంకాధిపతివని చెప్పుకుంటున్నావు. కానీ నీ బంధువులను, నీ సేనను ఒక మానవుడు సంహరించాడు” అని చెప్పింది. ఈ మాటలు రావణుని గర్వాన్ని గట్టిగా తాకాయి. ఖరుడు రావణునికి బంధువు. జనస్థానం రావణ ప్రభావంలోని ప్రాంతం. అక్కడ రాక్షససేన నశించడం సాధారణ వార్త కాదు. ఇది రావణాధికారానికి ప్రత్యక్ష అవమానం.
రావణుడు రాముని గురించి అడిగాడు. “ఆ రాముడు ఎవరు? అతడు దేవుడా? దానవుడా? యక్షుడా? గంధర్వుడా? లేక నిజంగానే మానవుడా? అతడు ఎలా ఖరుని వంటి వీరుణ్ణి చంపగలిగాడు?” శూర్పణఖ రాముని శౌర్యాన్ని చెప్పక తప్పలేదు. ఆమె చెప్పింది: “అతడు అయోధ్య రాజు దశరథుని కుమారుడు. వనవాసవేషంలో ఉన్నాడు. కానీ అతని బలం అసాధారణం. అతని బాణాలు అగ్నిలా దూసుకెళ్తాయి. అతని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు కూడా మహాశూరుడు. వారు ఇద్దరూ అరణ్యంలో నివసిస్తున్నారు. రాముడు ఒక్కడే ఖరదూషణుల సేనను సంహరించాడు.” ఈ వర్ణనలో శూర్పణఖకు ఒక భయం కూడా ఉంది. ఆమె రాముని శక్తిని చూసింది. కానీ ఆమె ఆ భయాన్ని రావణుడిని జాగ్రత్తపరచడానికి కాదు, అతని గర్వాన్ని రెచ్చగొట్టడానికి ఉపయోగించింది. “ఒక మానవుడు ఇంత చేశాడు” అనే మాట రావణుని అహంకారాన్ని భగ్నం చేయడానికి సరిపోతుంది.
కానీ శూర్పణఖకు తెలుసు — రావణుడు కేవలం ప్రతీకారంతోనే కదలకపోవచ్చు. అతను శక్తివంతుడు, గర్వవంతుడు. కానీ రాముని శౌర్యం విన్నప్పుడు కొంత జాగ్రత్తపడవచ్చు. కాబట్టి ఆమె తన ప్రధాన ఆయుధాన్ని ఉపయోగించింది — సీతాసౌందర్య వర్ణన. ఆమె స్వరాన్ని మార్చి, రావణుని మనస్సును మరొక దిశగా తిప్పింది. “అన్నా, రామునితో ఒక స్త్రీ ఉంది. ఆమె పేరు సీత. నేను లోకంలో ఎన్నో స్త్రీలను చూశాను. దేవకన్యలను, నాగకన్యలను, యక్షిణులను, రాక్షసస్త్రీలను చూశాను. కానీ ఆ సీతలాంటి సౌందర్యం ఎక్కడా చూడలేదు. ఆమె ముఖం చంద్రునిలా ప్రకాశిస్తుంది. ఆమె కళ్ళు కమలాల్లా మెరిస్తాయి. ఆమె నడక మృదువైన హంసగమనంలా ఉంటుంది. ఆమె కాంతి అరణ్యాన్నే అలంకరిస్తోంది. అలాంటి స్త్రీ రాముని పక్కన ఎందుకు ఉండాలి? లంకాధిపతి అయిన నీకు ఆమె తగినది” అని చెప్పింది.
ఈ మాటలు రావణుని అంతరంగంలోని దౌర్బల్యాన్ని తాకాయి. రావణుడు పరాక్రమశాలి అయినా, కామాన్ని జయించలేని వాడు. ఇతరుల భార్యలపై దృష్టి పెట్టడం అతని పతనకారణాలలో ప్రధానమైనది. శూర్పణఖ సీతను కేవలం సౌందర్యంతో వర్ణించలేదు; ఆమెను రావణుడి గర్వానికి తగిన బహుమతిలా చూపించింది. “నీకు తగినది” అనే మాట అతని అహంకారాన్ని పోషించింది. ఒక అధర్మి మనసులో స్త్రీని వ్యక్తిగా కాదు, స్వాధీనపరచుకోవాల్సిన వస్తువుగా చూపిస్తే అతడు వేగంగా మోహంలో పడతాడు. శూర్పణఖ ఇదే చేసింది. ఆమెకు సీతపై అసూయ ఉంది. రావణుడికి సీతపై మోహం కలిగితే, సీత రాముని నుండి దూరమవుతుంది. అదే తన ప్రతీకారం అని ఆమె భావించింది.
రావణుడు సీత వర్ణన వింటూ మెల్లగా మోహంలో పడసాగాడు. రాముని శౌర్యవార్త అతని గర్వాన్ని గాయపరిచింది. సీతాసౌందర్యవార్త అతని కామాన్ని రగిలించింది. ఖరుని మరణవార్త అతని ప్రతీకారాన్ని మేల్కొలిపింది. ఇప్పుడు మూడు భావాలు అతని మనస్సులో కలిశాయి — “రాముడు నా బంధువులను చంపాడు. అతడు మానవుడు. అతని భార్య అపూర్వసుందరి. నేను ఆమెను లంకకు తెచ్చుకుంటే రామునికి శిక్ష కూడా అవుతుంది, నాకు గర్వవిజయం కూడా అవుతుంది.” ఇదే అధర్మ ఆలోచన. రావణుడు ధర్మంగా ఆలోచించి ఉంటే, “ఇతరుని భార్యను అపహరించడం మహాపాపం. రాముడు ఖరుని చంపాడంటే ఖరుడు ఏ తప్పు చేశాడో తెలుసుకోవాలి. రాముడు మహాశూరుడు; అతనితో అనవసరంగా వైరం వద్దు” అని ఆలోచించాలి. కానీ మోహం వచ్చినప్పుడు వివేకం క్రమంగా మూసుకుపోతుంది.
శూర్పణఖ ఇంకా ఆగలేదు. ఆమె రావణుని మరింతగా రెచ్చగొట్టింది. “అన్నా, నీవు దేవతలను జయించినవాడు. కుబేరుని పుష్పకవిమానాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నవాడు. లోకాలు నీ పేరు వింటే వణుకుతాయి. అలాంటి నీవు ఒక మానవుని చేత నీ బంధువులు చనిపోయిన వార్త విని మౌనంగా ఉంటావా? నీ చెల్లెలి అవమానం నీకు కనిపించదా? సీతను అపహరించు. రాముడు ఆమె వియోగంలో కరిగిపోతాడు. నీవు ప్రతీకారాన్ని తీర్చుకుంటావు. సీత లంకను అలంకరిస్తుంది” అని ఆమె మాటల్లో విషం కలిపింది. ఇక్కడ ఆమె రావణుని రెండు బలహీనతలను ఒకేసారి పట్టుకుంది — “నీవు గొప్పవాడివి” అని గర్వాన్ని పెంచింది; “సీత నీకు తగినది” అని కామాన్ని పెంచింది. ఈ రెండు కలిసినప్పుడు రావణుని పతనం ప్రారంభమైంది.
రావణుడు సభలో కూర్చున్నా, అతని మనస్సు ఇప్పుడు పంచవటిలోకి వెళ్లిపోయింది. అతడు సీతను చూడకముందే ఆమె రూపాన్ని తన ఊహలో నిర్మించసాగాడు. శూర్పణఖ మాటలు అతని మనస్సులో చిత్రాలుగా మారాయి. చంద్రకాంతి ముఖం, కమల కళ్ళు, మృదువైన శరీరం, అరణ్యంలో ప్రకాశించే సౌందర్యం — ఇవన్నీ అతని చిత్తాన్ని ఆకర్షించాయి. ఇదే మోహం యొక్క మొదటి దశ. వాస్తవాన్ని చూడకముందే మనస్సు వర్ణనలతో బంధించబడుతుంది. ఎవరో చెప్పిన మాటలతోనే మనసు ఆకర్షితమవుతుంది. కానీ ధర్మవంతుడు అలాంటి వర్ణన విన్నప్పుడు కూడా నియంత్రణలో ఉంటాడు. రావణుడు కాదు. అతని మనస్సు మోహానికి దాసుడయ్యింది. సీతను పొందాలనే దురాశ అతనిలో పెరిగింది.
అయితే రావణుడు రాముని శౌర్యాన్ని పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేయలేడు. ఖరదూషణుల సేనను ఒక్కడే సంహరించిన రాముణ్ణి నేరుగా ఎదుర్కోవడం ప్రమాదం. రావణుడు పరాక్రమశాలి అయినా, చతురుడు కూడా. అతను తెలుసుకున్నాడు — రాముడు సీతతో, లక్ష్మణునితో ఉన్నాడు. రాముని ఎదుట యుద్ధం చేస్తే సులభం కాదు. ముందుగా రాముణ్ణి పర్ణశాల నుండి దూరం చేయాలి. లక్ష్మణుణ్ణి కూడా దూరం చేయాలి. సీతను ఒంటరిగా చేయాలి. అప్పుడే అపహరణ సాధ్యం. ఇది యోధుని ధైర్యం కాదు; దొంగచాటుతనం. రావణుడు బలవంతుడు అయినా, ఈ కార్యంలో నేరుగా యుద్ధాన్ని ఎంచుకోలేదు. ఎందుకంటే అతనికి రాముని శక్తిపై లోపల భయం ఉంది. అధర్మి బయటికి గర్వంగా మాట్లాడినా, లోపల ధర్మశక్తిని భయపడతాడు.
ఈ కుట్రకు రావణుడికి ఒక సహాయకుడు గుర్తొచ్చాడు — మారీచుడు. మారీచుడు ఒకప్పుడు తాటకాసుతుడు. విశ్వామిత్రుని యజ్ఞరక్షణ సమయంలో రాముడు అతన్ని బాణంతో దూరంగా సముద్రతీరాలకు విసిరాడు. ఆ సంఘటన మారీచుడిని రాముని శక్తి గురించి లోతుగా భయపెట్టింది. తరువాత అతడు తపస్సు వేషంలో, భయంతో జీవిస్తున్నాడు. రాముని పేరు వింటే కూడా వణికే స్థితి అతనికి వచ్చింది. రావణుడికి మారీచుడి మాయాశక్తి తెలుసు. రాక్షసులు రూపాంతరంలో నిపుణులు. మారీచుడు స్వర్ణమృగరూపం ధరించగలడు. అరణ్యంలో సీతను ఆకర్షించగల మాయామృగం రూపంలో వెళ్లి రాముణ్ణి దూరం చేయగలడు. రావణుడి మనస్సులో ఈ కుట్ర రూపం తీసుకోవడం ప్రారంభమైంది.
రావణుడు వెంటనే నిర్ణయానికి రాలేదు అని భావించవచ్చు. అతని మనస్సులో కోపం, కామం, గర్వం, జాగ్రత్త, భయం అన్నీ కలిశాయి. కానీ వాటిలో విజయం సాధించినది కామగర్వం. అతను లంకాసభ నుండి లేచి, శూర్పణఖ మాటలను మనస్సులో మళ్లీ మళ్లీ తిప్పుకున్నాడు. ఖరుని మరణం అతనికి అవమానం. సీతాసౌందర్యం అతనికి ఆకర్షణ. రాముని శౌర్యం అతనికి సవాలు. ఈ మూడు కారణాలు అతన్ని మారీచుని వద్దకు వెళ్లే నిర్ణయానికి నెట్టాయి. అతను తన రథం లేదా పుష్పకవిమానంతో మారీచుని ఆశ్రమం వైపు వెళ్లాలని భావించాడు. మహాకావ్యంలో ఇది మహా మలుపు. రావణుడు తన నగరంలోనే ఉండి ఉండవచ్చు. సీతను గురించి మర్చిపోయి ఉండవచ్చు. రామునితో వైరం పెట్టుకోకుండా ఉండవచ్చు. కానీ అతడు వెళ్లాడు. అదే అతని వినాశనానికి మొదటి ప్రత్యక్ష అడుగు.
శూర్పణఖ తన లక్ష్యాన్ని సాధించింది. రావణుని మనస్సులో మోహాన్ని నాటింది. కానీ ఆమెకు తెలియదు — ఈ మోహం చివరకు లంకను దహించబోతుంది. ఖరదూషణుల మరణానికి కారణమైన ఆమె, ఇప్పుడు రావణవంశమంతా వినాశనానికి కారణమవుతోంది. దుష్టుల ప్రతీకారం మొదట శత్రువును నశింపజేస్తుందని అనిపిస్తుంది. కానీ అది చివరకు తమవారినే నశింపజేస్తుంది. శూర్పణఖ సీతను రాముని నుండి దూరం చేయాలనుకుంది. కానీ దాని ఫలితంగా రాముడు వానరసేనతో లంకకు చేరి రావణుని సంహరిస్తాడు. సీతను అపహరించడం రావణుడి విజయం కాదు; అతని పతనానికి కారణం. అధర్మం కొన్నిసార్లు మొదట విజయం సాధించినట్టుగా కనిపిస్తుంది. కానీ కాలగమనంలో అదే తన శిక్షను తెచ్చుకుంటుంది.
ఈ ఘట్టంలో రావణుని స్వభావం చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతనికి శక్తి ఉంది. జ్ఞానం ఉంది. రాజ్యం ఉంది. భక్తి కూడా కొన్ని రూపాల్లో ఉంది. కానీ అతనిలో నియంత్రణ లేదు. ఇతరుని భార్యను అపహరించాలనే ఆలోచన వచ్చిన క్షణం, అతని పతనం నిర్ణయమైంది. రామాయణం ఇక్కడ ఒక గొప్ప నైతిక సూత్రాన్ని చూపిస్తుంది — పరస్త్రీపై దురాశ మహాపాతకానికి ద్వారం. రాజ్యం, బలం, విద్య, తపస్సు, సంపద అన్నీ ఉన్నా, ఇంద్రియనిగ్రహం లేకపోతే మనిషి పతనమవుతాడు. రావణుడు దీనికి మహత్తర ఉదాహరణ. అతను శత్రువుల చేతిలో కాదు; ముందుగా తన కామం చేతిలో ఓడిపోయాడు. రామబాణం తరువాతి దశ. నిజమైన పతనం అతని మనస్సులోనే ప్రారంభమైంది.
మారీచుని పాత్ర కూడా ఇప్పుడు ముఖ్యమవబోతోంది. అతడు రాముని శక్తిని చూసినవాడు. రామబాణం తగిలి ప్రాణాలతో బయటపడ్డవాడు. అతనికి రాముని భయం తెలుసు. రావణుడు అతని వద్దకు వెళ్లినప్పుడు, మారీచుడు మొదట అతనిని ఆపడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. “రామునితో వైరం పెట్టుకోవద్దు. సీతను అపహరించాలనే ఆలోచన విడిచిపెట్టు. అది నీకు వినాశనం తెస్తుంది” అని హెచ్చరిస్తాడు. మారీచుడు రాక్షసుడే అయినా, అనుభవం అతనిలో భయంతో కూడిన జ్ఞానాన్ని కలిగించింది. కానీ రావణుడు ఆ హెచ్చరిక వింటాడా? మోహంతో అంధుడైనవాడు జ్ఞానమాటను శత్రుమాటగా తీసుకుంటాడు. ఇదే తరువాతి ఘట్టం. రావణుని అహంకారం మారీచుని సలహాను మొదట తిరస్కరిస్తుంది.
ఇప్పుడు రామసీతలక్ష్మణులు పంచవటిలో ఉన్నారు. వారికి లంకలో జరుగుతున్న ఈ కుట్ర తెలియదు. రాముడు ఖరదూషణుల సంహారం తరువాత సీతకు ధైర్యం ఇచ్చి పర్ణశాల జీవనాన్ని కొనసాగిస్తున్నాడు. సీత కొంతకాలం తరువాత మళ్లీ గోదావరి తీరసౌందర్యంలో శాంతి పొందడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. లక్ష్మణుడు మరింత అప్రమత్తంగా ఉన్నాడు. కానీ దూరంలో రావణుడి మనస్సులో సీతాపహరణ సంకల్పం పుట్టింది. ఈ తెలియని ప్రమాదం మహాకథల్లో అత్యంత గంభీరమైనది. బయట ప్రశాంతత ఉంటుంది. కానీ దూరంలో అధర్మం కుట్ర పన్నుతుంది. ధర్మజీవి తన కర్తవ్యంలో నిలబడాలి; అధర్మి తన పతనానికి దారి తీస్తాడు. పంచవటి ఇప్పుడు మాయామృగం రాకకు ఎదురుచూస్తున్న వేదికగా మారుతోంది.
ఈ ఘట్టం మనకు అనేక పాఠాలు ఇస్తుంది. మొదట, అబద్ధపు లేదా వక్రీకృత సమాచారం రాజులను, నాయకులను వినాశనానికి నడిపించగలదు. శూర్పణఖ రావణునికి నిజాన్ని సంపూర్ణంగా చెప్పలేదు. రెండవది, గర్వం ఉన్నవాడు తన బంధువుల తప్పును విచారించకుండా ప్రతీకారానికి దిగుతాడు. రావణుడు ఖరుని తప్పు తెలుసుకోలేదు. మూడవది, ఇతరుని భార్యపై దురాశ మనిషి పతనానికి నేరుగా దారి తీస్తుంది. నాలుగవది, శత్రువు బలం తెలిసినా, మోహం దాన్ని పట్టించుకోనివ్వదు. రావణుడు రాముని శౌర్యం విన్నాడు, అయినా సీతపై మోహం వల్ల కుట్రకు సిద్ధమయ్యాడు. ఐదవది, ఒక దుష్టుని మాట మరొక దుష్టుని బలహీనతను తాకితే మహావినాశం పుడుతుంది. శూర్పణఖ మాటలు రావణుని కామగర్వాన్ని తాకాయి. ఫలితం లంకాపతనం.
ఇలా శూర్పణఖ జనస్థాన మహావినాశం తరువాత లంకకు వెళ్లి రావణుని ముందు తన అవమానాన్ని, ఖరదూషణుల మరణాన్ని తెలిపింది. ఆమె రాముని శౌర్యాన్ని చెప్పి రావణుని గర్వాన్ని గాయపరిచింది. సీతాసౌందర్యాన్ని అపూర్వంగా వర్ణించి అతని కామాన్ని రగిలించింది. రావణుడు మొదట రాముని బలం గురించి ఆలోచించినా, చివరికి సీతను అపహరించాలనే దురాశలో పడిపోయాడు. నేరుగా రాముని ఎదుర్కోవడం ప్రమాదమని భావించి, మారీచుని మాయాశక్తిని ఉపయోగించి రాముణ్ణి దూరం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఇప్పుడు అతను మారీచుని వద్దకు వెళ్లబోతున్నాడు. తదుపరి భాగంలో రావణుడు మారీచుని ఆశ్రమానికి చేరడం, మారీచుడు రాముని మహాశక్తిని గుర్తుచేసి హెచ్చరించడం, రావణుని దురహంకారం మరియు బంగారు మృగ కుట్ర రూపం తీసుకోవడం గురించి తెలుసుకుందాం.
